Nieuwsbrief 1147: Lijmen, Majesteit!

Kanten kleedjes, lijmen, LIJMEN! Hofnar in extaze, nuttelooze toeschouwer, tandeloos fietsen door Geldrop, achtervolgd door een Klopgeest, op de kop gezeten door een knaagdier of door een Oliefant.

De Wakkerendijk, de Oude Doos, een kikkerbaron, Le Francq van Berkhey, wreed en toch teeder, lichtgroen en oker, Verboden Lektuur, het vuur reinigt alles, de Tommen Lanoyes, en ga zo maar door.

1. BOSCH, Pieter van den/ Johannes Le Francq van Berkhey De Eerste Notaris hier toe versogt, zal, behoorlijk geadsisteerd, uit Naam, ende van wege van my ondergeschreeve Pieter van den Bosch, Leeraar der Remonstranten binnen deese Stad, zich vervoegen aan den Persoon of Woonstede van Johannes Le Francq van Berkhey, Medecinae Doctor (…). Leiden, eigen beheer, 1775. Een blad, tweezijdig bedrukt. In druk gesigneerd door Isaac Etienne Luzac, ‘openbaar Notaris bij den Hove van Holland’. Gevouwen en iets ingescheurd. Roestig en met kreukjes.
€ 35
* Notariële eis op hoge poten van de Leidse predikant Pieter van den Bosch aan Joannes Le Francq van Berkhey tot herroeping van diens toeschrijving aan hem van de kritische Dank-betuiging aan den Nederlandschen dichter Jan de Kruyff. ‘Copie geminuteert op een Zegel van twaalf Stuyvers’. Zie voor de achtergronden van deze zaak de DBNL.

2. CLAUS, Hugo, en Bert POPELIER De hofnar spreekt. Met een (originele, genummerde en gesigneerde) lithografie van Hugo Claus. Antwerpen, Ziggurat, 1978. 29,0 x 21,0 cm. Zes losse vouwbladen en een plano in omslag, bijeengehouden door twee kartonnen platten en twee linten (Pittoors, Antwerpen). Gezet uit de Baskerville en gedrukt op Hollands Druk in een oplage van 110 genummerde en gesigneerde exemplaren. 1e druk. Sigarettengeur.
€ 125

LOUIS COUPERUS

3. COUPERUS, Louis Brieven van den nutteloozen toeschouwer. Amsterdam, Veen, [1918]. Versierd karton. 96 p. 1e afzonderlijke druk. Rug heel licht versleten, maar in goede staat.
€ 20
* Keuze van vier verhalen uit Van en over mijzelf en anderen, deel 4, (1917). Het titelverhaal (70 pagina’s) is eigenlijk een verslag van wat Couperus overkwam in de eerste dagen van de Wereldoorlog en wat hij daarover dacht – in augustus 1914 en de eerste drie weken van september, eerst toevallig in München, daarna in Florence. Levende geschiedenis! Matla 24.IV.Bbb.

4. COUPERUS, Louis Extaze. Een boek van geluk. Amsterdam, Veen, [1918]. Karton met bruin stofomslag waarop een kanten kleedje is afgebeeld (= serie Boeken uit de Oude Doos). 192 p. 4e druk. Omslag en boek beide wat vlekkig. Naam voorin.
Verkocht
* Het stofomslag dateert van de weken vóór Sinterklaas 1940. Tien deeltjes ‘Uit de Oude Doos’ waren toen inderdaad in een smaakvolle doos te koop voor slechts drie gulden, zo vertelt Delpher. Mét bindersvignet op de achterkant. VV 135,11. Matla 5 gxb.

5. COUPERUS, Louis Extaze. Een boek van geluk. Amsterdam, Veen, [1923]. Karton (zonder bindersvignet op de achterkant). 192 p. 4e druk (2e oplage). Netjes. Handtekening voorin.
Verkocht
* Dit is de tweede oplaag van de vierde druk: het papier en dus ook het boek is veel dikker. VV 135,12. Matla 5j.

6. COUPERUS, Louis Extaze. Een boek van geluk. Amsterdam, Veen, [1920]. Karton met sierletters. Stofomslag naar het iconische ontwerp van de tweede druk, maar verkleind en aangepast. 192 p. 4e druk. Omslag aan de binnenkant met scotch-tape gerepareerd. Boekje gaaf.
€ 65
* Schier onvindbaar met het vroege stofomslag naar model van de tweede band volgens het ontwerp van R.N. Roland Holst (1894), ‘echter omgedraaid en LC monogram vervangen door blokje waarin schrijver en titel’, schrijft Ruud Veen (zie Couperus-collectie Veen 4.1). Matla 5gxa. VV 135,9-10.

7. COUPERUS, Louis Fidessa. Amsterdam, Veen, [1912]. Linnen met stofomslag (!; band- en omslagontwerp André Vlaanderen). 182, (10) p. 2e [= 3e] druk. Omslag heeft een gaatje op de rug (in de naam Fidessa) en aan de randen heel lichte slijtage. Vlekjes op binnenzijde band.
Verkocht
* Voor Nederland zeer vroeg stofomslag, met achterop reclame voor de eerste vier titels van Veen’s Gele Bibliotheek (Fidessa is daarvan deel 4). Met dank aan dit omslag is de band prachtig heldergeel en paars. gebleven.

8. COUPERUS, Louis Fidessa. Amsterdam, Veen, [1918]. Karton met bruin stofomslag waarop een kanten kleedje is afgebeeld (= serie Boeken uit de Oude Doos). 150, (10) p. 3e druk. Omslag aan de randen licht gerafeld. Boek prima.
Verkocht
* Achterin maar liefst 10 pagina’s uitgeversreclame, o.a. een bladzijde ‘Dure Tijden, Goedkoope Boeken: Veen’s Gele Bibliotheek’. Die tijden waren dus 1918, maar het doddige stofomslag dateert van de weken vóór Sinterklaas 1940. Tien deeltjes ‘Uit de Oude Doos’ waren inderdaad in een smaakvolle doos te koop voor slechts drie gulden. Mét bindersvignet op de achterkant. VV 201,10. Matla 13 fxb.

9. COUPERUS, Louis Majesteit. Amsterdam, L.J. Veen, [1911]. Linnen (ontwerp B.W. Wierink). (4), 272 p. 5e [= 4e] druk. Naam op titel: Joh.G.W. Kuiper. Net exemplaar.
Verkocht
* VV 155,16 (‘deel 1 van Veens Standaardbibliotheek, in de maskerband van B.W. Wierink’). Couperus-collectie Veen 5.3. Matla maakt als enige onderscheid tussen de twee tinten die van de Maskerband bekend zijn (net als bij Wereldvrede met dit ontwerp): lichtgroen en oker. Dit is de lichtgroene variant, 7.I.hc.

10. COUPERUS, Louis Majesteit. Amsterdam, L.J. Veen, [1911]. Linnen (ontwerp B.W. Wierink). (4), 272 p. 5e [= 4e] druk. Net exemplaar.
€ 20
* VV 155,16 (‘deel 1 van Veens Standaardbibliotheek, in de maskerband van B.W. Wierink’). Couperus-collectie Veen 5.3. Matla maakt als enige onderscheid tussen de twee tinten die van de Maskerband bekend zijn (net als bij Wereldvrede met dit ontwerp): lichtgroen en oker. Dit is de okerkleurige variant, 7.I.hb.

11. DRS. P en Jelle L.S. PIJPERS Het Huis en de Bomen. Met een inleidgedicht door Drs. P. (Met een originele, ingekleurde ets van Michel van Overbeeke). (Wassenaar, De Pij Pers, 1996). Ingenaaid (omslag van mooi Mexicaans boombastpapier). (4), 48 p. Gedrukt op getint Zerkall-Bütten in een oplage van 228 genummerde en door Jelle Pijpers gesigneerde exemplaren. 1e druk.
Verkocht
* Eén van de Arabisch genummerde exemplaren met originele ets. Op de ets in dit exemplaar zien we een huis, een boom, een hoed en een bril.

LIJMEN / HET BEEN

12. ELSSCHOT, Willem Lijmen. Antwerpen, Janssens & Zonen, 1924. Ingenaaid. 256 p. Gedrukt in een genummerde oplage [van 1200 exemplaren?]. 1e druk. Scheefgelezen, rug aan onder- en bovenzijde wat ingescheurd (maar compleet!). Verzamelwaardig exemplaar van een kwetsbaar boek waarvan wij nog nooit een zeer goed of perfect exemplaar hebben gezien.
Verkocht

Ik had den man, die één tafel verder tegenover mij zat, reeds een paar keer aangekeken, want hij riep herinneringen in mij wakker, al wist ik zeker dat ik nooit met zoo iemand had omgegaan.

* Achterin genummerd 842. Schuhmacher D1a.

13. ELSSCHOT, Willem Lijmen. Amsterdam, Wereldbibliotheek, 1932. Linnen (fijn linnen met lichtrode opdruk). 256 p. Bandontwerp en illustraties van Henri van Straten. [2e druk]. Belettering rug flink verschoten, platten deels wat verkleurd, eerste pagina’s licht roestig.
€ 20
* Schuhmacher D2f.

14. ELSSCHOT, Willem Lijmen. Versierd door Henri van Straten. Amsterdam, Van Kampen, [1938]. Linnen. 254 p. [2e druk]. Voorste schutblad verwijderd. Wat roest. Boekhandelsetiketje (‘Kolff Soerabaia’) op binnenzijde voorplat.
€ 20
* Titeluitgave van de WB-uitgave uit 1932. Schuhmacher D2g.

15. ELSSCHOT, Willem Lijmen. Versierd door Henri van Straten. Amsterdam, Van Kampen, [1938]. Linnen. 254 p. [2e druk]. Eerste tekstpagina verbruind door (niet meer inliggend) knipsel, monogram op franse titel, vlek op de buik.
€ 20
* Titeluitgave van de WB-uitgave uit 1932. Schuhmacher D2g (met dit verschil dat het horizontale streepje bijna 9 mm lang is, als in Schuhmacher D2h).

16. ELSSCHOT, Willem Lijmen. Versierd door Henri van Straten. Amsterdam, Van Kampen, [1938]. Linnen met stofomslag. 254 p. [2e druk]. Stofomslag aan binnenzijde verstevigd met bruine papieren tape en aan binnen- en buitenzijde met zuurvrije tape.
€ 45
* Het stofomslag is gelijk aan het omslag van de ingenaaide versie (Schuhmacher D2l), met op de voorflap een tekst van Jan Greshoff (‘Dit Lijmen lijkt een hard, een wreed boek en het is in den grond een teeder boek’) en op de achterflap reclame voor Kaas, Een ontgoocheling en Tsjip. Merkwaardig genoeg rept Schuhmacher niet van een stofomslag! Titeluitgave van de WB-uitgave uit 1932. Schuhmacher D2h.

17. ELSSCHOT, Willem Lijmen. I. Lijmen. II. Het been. Amsterdam, Van Kampen, [1943]. Halflinnen. 224 p. 2e [= 1e gezamenlijke] druk. Fors scheefgelezen.
€ 15
* Schuhmacher D/E1.

18. ELSSCHOT, Willem Lijmen. I. Lijmen. II. Het been. Verbeterde tekst. Brussel/ Amsterdam, Manteau/ Van Kampen, [1943]. Halflinnen. 224 p. Met illustraties van Henri van Straten. [2e gezamenlijke druk]. Naam op Franse titel.
Verkocht
* Schuhmacher D/E2b.

19. ELSSCHOT, Willem Lijmen. I. Lijmen. II. Het been. Verbeterde tekst. Met houtsneden van Henri van Straten. Brussel/ Amsterdam, Manteau/ Van Kampen, [1944?]. Ingenaaid met flappen. 224 p. [3e gezamenlijke druk?]. Naam op titel.
€ 25
* Met op de flappen van het omslag persstemmen uit Haagsche Post, Het Hollands Weekblad, Vooruit, De Courant en Nieuwe Rotterdamsche Courant (van S. Vestdijk). Schuhmacher D/E3c.

20. ELSSCHOT, Willem Lijmen. I. Lijmen. II. Het been. Verbeterde tekst. Met de houtsneden van Henri van Straten. Brussel/ Amsterdam, Manteau/ Van Kampen, [1944?]. Halflinnen. 224 p. [3e gezamenlijke druk?]. Rugetiket ontbreekt deels.
€ 20
* Schuhmacher D/E3d.

21. ELSSCHOT, Willem Lijmen. I. Lijmen. II. Het been. Amsterdam, Van Kampen, [1946]. Karton. 240 p. 3e [= 4e gezamenlijke] druk. Vlekje op voorplat.,
€ 20

Hij zag er voorspoedig en burgerlijk uit, als een man van zaken, en toch deed hij mij denken aan Vlaamscheleeuwenvlaggen en Guldensporenslagen, aan jongens met baarden en vilthoeden.

* Schuhmacher D/E4.

22. ELSSCHOT, Willem, en NESCIO Jac van Elsäcker draagt voor. Nescio. Willem Elsschot. Grammofoonplaat. 25 cm. 33 toeren. [1965]. 110 525 R. Met een beschouwende hoestekst van de voordrachtskunstenaar. Zeldzaam!
€ 150
* Kant 1 en 2 bevatten fragmenten uit De uitvreter van Nescio, op kant 2 staan ook Elsschots gedichten ‘Bij het doodsbed van een kind’, ‘Moeder’ en ‘De bult spreekt’.
De Zeeuws-Rotterdamse voordrachtskunstenaar Jacques (roepnaam Koos) van Elsäcker (1883-1972) bracht deze plaat als 82-jarige uit in een ‘bescheiden oplaag’.

23. (FIETSEN). HANZE RIJWIELEN (Catalogus 1922). Hilversum, Rijwielfabriek Baarda & Co., 1922. 24 x 16 cm. Geniet. Omslag met uitsnede. 12 p. Voorwoord gedateerd ‘Januari 1922’. Met acht rijwielmodellen, vier heren- en vier dames-. Zeer gaaf en fris: kraakhelder!
€ 65
* Prachtige rijwielcatalogus van een fietsenmerk dat maar kort heeft bestaan. Baarda was tot ca. 1916 gevestigd in Bolsward. Na 1923 werd dit merk kennelijk niet meer gemaakt. Deze rijwielen kostten per stuk 136-177 gulden.

24. (FIETSEN). SAGITTA RIJWIELEN (Catalogus 1922). Hilversum, Rijwielfabriek Baarda & Co., 1922. 24 x 16 cm. Geniet. Omslag met uitsnede. 12 p. Met acht rijwielmodellen, vier heren- en vier dames-. Bijzonder gaaf en fris: als nieuw!
€ 65
* Ongewoon mooie tweewielercatalogus, identiek aan de Hanze-Rijwielencatalogus hierboven, ook qua prijzen, alleen de naam Hanze is overal vervangen door Sagitta! Het voorwoord is eveneens gedateerd ‘Januari 1922’. Dit fietsenmerk heeft maar kort bestaan. Baarda was tot ca. 1916 gevestigd in Bolsward. Na 1923 werd dit merk kennelijk niet meer gemaakt.

25. GRUNBERG, Arnon Ushi en Septembrius. Met (11 gemonogrammeerde) tekeningen van Bruno Vekemans. Wildert, De Carbolineum Pers, 1994. Ingenaaid in omslag van Moulin de Larroque. 28 p. Met de hand gezet uit de Erasmus en gedrukt in blauw, rood en zwart op Snow Petal door Boris Rousseeuw in een oplage van 65 genummerde en door auteur en illustrator gesigneerde exemplaren. 1e druk.
€ 275
* Ongenummerd, maar fraai exemplaar. Dit boek wordt beschouwd als de eerste échte bibliofiele uitgave van Arnon Grunberg. DCP 36. Wuijts A-15.

26. HAHN jr., Albert Hoe ze erachter kwam. (Politieke poster met beeldverhaal). [Amsterdam], S.D.A.P., 1929. 39 x 27 cm. Raambiljet, eenzijdig bedrukt in rood, geel en zwart. Strip van 15 plaatjes over de Tweede-Kamerverkiezingen van 1929, die op 3 juli zouden plaatsvinden. Tweemaal gevouwen, zeer gaaf.
€ 75
* Een vrouw ontdekt hoe de wereld in elkaar zit, en wat de politieke remedie is. Grappige strip met kreupelrijmpjes van ‘O.K.’ en tekeningen van ‘A.H.’ = Albert Hahn jr. Niet in de NCC. (De afbeelding toont de bovenste helft)

27. HEIJDEN, A.F.Th. van der Geldrop. Een onthulling in proza en een fotografie. Schwantje’s fijne vleeswaren. Bij de slachter in Geldrop of Hoe de schrijver aan de titel van zijn romancyclus De tandeloze tijd kwam. (Met een originele, genummerde en gesigneerde kleurenfoto door Thijs van Kimmenade). ‘s-Hertogenbosch, Het Noordbrabants Genootschap, 1992. Vouwblad en losse kleurenfoto in omslag. Gedrukt in een oplage van 250 genummerde en door de auteur gesigneerde exemplaren.
Verkocht
* Noord-Brabant in proza, poëzie en prent 4.

28. (HERMANS, W.F.) De Klopgeest 22. Jrg. 11, afl. 22 (5 december 1976). Geniet. (32) p. Binnenwerk gestencild, omslag met de hand gedrukt in groen en lila op zwart papier.
Verkocht
* Reinder Storm schreef in de aan uitgever C.J. Aarts gewijde aflevering van Uitgelezen Boeken, jrg. 12, afl. 1-2 (17 oktober 2007): ‘Het laatste nummer van De Klopgeest is meteen het bekendste. Het verscheen ‘bij de dood van Willem Frederik Hermans’. Iemand die toevallig exact zo heette als de schrijver overleed in 1976 en inspireerde Aarts en de zijnen tot dit fake-herdenkingsnummer. Het bevat onder meer een pastiche, een tekst van Geert van Oorschot over de ‘overleden’ Willem Frederik Hermans, dat helemaal was gemodelleerd naar de tekst die Van Oorschot schreef bij de dood (echt) van Adriaan Roland Holst, in augustus 1976. Ook werd bijgedragen door Theodor Holman en Willem Frederik Hermans zelf, in de vorm van het gedicht ‘Tuin in Brussel’, dat oorspronkelijk verscheen in De Baanbreker, 8 december 1945.’

29. (HERMANS, W.F.). BERNARDS, W.F. (sic) De doka van Hercules. Volledige beeldroman. (Amsterdam), Espee, (1981). Garenloos. (32) p. 2e druk.
Verkocht
* Parodie in stripvorm op De donkere kamer van Damocles van W.F. Hermans (én op pulplectuur), gemaakt door Kees Maas en Willem Wisselink van De Enschedese School. De eerste uitgave van dit stripalbum verscheen eerder in 1981 maar werd vrijwel meteen na verschijnen op last van het bestuur uit de handel genomen en vernietigd: de publicatie zou ‘van laag allooi’ zijn en bovendien was Hermans niet op de hoogte gesteld. Deze herdruk bevat enkele persstemmen over de vernietiging van de eerste uitgave.
Deze tweede druk is niet bepaald zeldzaam (en dat geldt inmiddels ook voor de ‘vernietigde’ 1e druk), maar:
Bijgevoegd: ‘uitgeverij Espee presenteert De Doka van Hercules’. Zwartwit-affiche. 49,5 x 33 cm. Plakkers in de hoeken aan de achterzijde, rechterbovenhoek iets beschadigd.
* Nooit eerder gezien!

30. (KAFKA, Franz). GILS, Gust, en Roland TOPOR Kafka in de onderwereld. (Met vijf originele, genummerde en gesigneerde linosneden (plus éen) van Roland Topor). Antwerpen, Ziggurat, 1978. 39,5 x 29 cm. Zes katernen losbladig in linnen map en linnen foedraal (als uitgegeven). Gezet uit de Clarendon en gedrukt op Velin pur fil Johannot in een oplage van 120 genummerde danwel geletterde en door auteur en kunstenaar gesigneerde exemplaren. 1e druk. Rug map en cassette langs randen iets verschoten.
Verkocht
* Eén van de exemplaren uit de nummering 1-50 met vijf losse, genummerde en gesigneerde lino’s van Topor en éen extra, niet gesigneerde of genummerde lino.

31. KOMRIJ, Gerrit Op de planken. Episodes uit het leven van de tragédienne Zizi Maelstrom en de toneelkunstenaar Sacha Culpepper. Amsterdam, C.J. Aarts, 1973. Ingenaaid met omslag. 32 p. Met de hand gezet uit de Garamont en gedrukt in Het Drukhuis in een oplage van 65 op de pers genummerde exemplaren. 1e druk.
€ 45

32. KOSTER, Simon Else Mauhs. Menschen op het tooneel. Een serie monografieën van Nederlandsche tooneelspelers. Amsterdam, De Branding, 1926. Ingenaaid. Omslagontwerp Anton Kurvers. 24 p. + 16 bladen met foto’s en een facsimile van Mauhs’ levensmotto: ‘Alles of niets!’. 1e druk. Met stempel ‘Ter Recensie’ en een leeskruisje (van M.H. Werkman, redacteur van de Zwolsche Courant). Zeer gaaf, met oorspronkelijk kristalpapieren omslag.
Verkocht

33. KOSTER, Simon Tilly Lus. Menschen op het tooneel. Een serie monografieën van Nederlandsche tooneelspelers. Amsterdam, De Branding, 1927. Ingenaaid. Omslagontwerp Anton Kurvers. 22 p. + 12 bladen met foto’s. 1e druk. Met stempel ‘Ter Recensie’ en de handtekening van M.H. Werkman, redacteur van de Zwolsche Courant. Zeer gaaf, met oorspronkelijk kristalpapieren omslag.
Verkocht
* De actrice Tilly Lus (1888-1971) speelde ook in drie films (1911-1915). Ze was getrouwd met de acteur Cor Ruys.

34. LANOYE, Tom Gent-Wevelgem. (Gent, Eigen beheer, 1982). Ingenaaid. (8) p. Gedrukt in een oplage van 300 exemplaren. 1e druk.
Verkocht
* Eén van de tien Romeins genummerde exemplaren die werden gesigneerd door de auteur. Met opdracht aan Hans Warren onder het gestempelde colofon. Onvindbaar, ondanks de relatief hoge oplage van 300 exemplaren.
In 1981 studeerde Tom Lanoye af aan de Universiteit van Gent met zijn licentiaatsverhandeling De Poëzie van Hans Warren: een thematische studie. Hij stuurde Warren een exemplaar toe en op 13 november 1981 ontmoetten ze elkaar voor het eerst, wanneer Lanoye een lezing houdt op een aan Hans Warren gewijde avond in Goes. Warren is die avond zeer geporteerd van Lanoye, hij schrijft het volgende over hem in zijn dagboek: ‘Tom Lanoye bleek een vrij knappe jongeman van even in de twintig, prachtig zwart haar, donkere ogen, wat klein van stuk, maar atletisch gebouwd, een charmante kerel’. Later is Warren minder gecharmeerd van Lanoyes uiterlijk, maar hij schrijft ook over hem: ‘Hij is een jongen met grote plannen en met vele talenten’. Voordat hij in 1984 ‘officieel’ zou debuteren gaf hij enkele boekje uit in eigen beheer: ‘Tegenwoordig zijn bundeltjes als zijn opus één Maar nog zo goed als nieuw (1980) en opus twee Van oor tot oor (1981) zeer gezocht. Hij stuurt ze naar Zeeland en bij het bekijken van de foto’s op de boekjes ziet Hans Warren volgens Geheim dagboek op 19 juli 1982 ‘een heleboel verschillende Tommen, van een androgyne schoonheid achterop Neon! tot een dommige wielrenner voorop Gent-Wevelgem’ (Mario Molegraaf, Opperhuidmens. De biografie van Hans Warren (Amsterdam 2024)).

35. (LUXE ARETHUSA PERS). George HERBERT Good Friday. With three etchings by Jaroslav Vodrázka. Baarn, Arethusa Pers Herber Blokland, 1983. Oblong. 13 x 12 cm. Halfmarokijn met zilveren belettering. (16) p. Met de hand gezet uit de Minister antiqua en gedrukt op Van Gelder Velouwe door Henk van Otterloo (Green Escape Press) in bruin en zwart in een oplage van 50 genummerde exemplaren.
Verkocht
* Eén van de waarschijnlijk slechts enkele luxe-exemplaren in halfmarokijn. Arethusa 41.

36. (NSB) De geheime geldbronnen der N.S.B. Haarlem, NSB, 1935. Geniet. 32 p. 1e druk. Prima exemplaar.
€ 15
* ‘Opzienbarende onthullingen! Een “Insider” aan het woord. Zal de regeering ingrijpen?’ schreeuwt het omslag. ‘De leider van het Strijd- en Verkiezingsfonds, en lid der financieele commissie der N.S.B.’, W.G. Nieuwenkamp, tevens financieel adviseur van Mussert, was de auteur van dit geschrift.

37. (NSB). SLUYSER, Meyer Buitenlands geld in Nederlandse politiek. De waarheid over Mussert’s financiën. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1935). Geniet. 32 p. 1e druk. Onderkant rug weggesleten, verder goed.
€ 15
* Interessant, nog steeds relevant onderzoek naar de geldbronnen van de NSB van Meyer Sluyser, die voor en na de oorlog actief was in de socialistische politiek en de pers.

38. PANNEKOEK, Frans Lodewijk Boerderij van de kunstenaar in Pingjum na de brand in 1963. Originele ets. 1974 L.o. getiteld en gesigneerd in potlood ‘my cottage burnt down in December 1963 by frans pannekoek’, r.o. genummerd ‘6/15’. Papierformaat 19 x 25 cm. Beeldformaat 9,9 x 12,5 cm. Onder passepartout.
Verkocht
* FP 74-6. ‘Boerderij van de kunstenaar in Pingjum na de brand in 1963/The Artist’s Farmhouse in Pingjum after the Fire in 1963, 3 March 1974. Drypoint, 99 × 126 mm, lettered in the plate, at upper centre: fachada rota que daba cuando madrugó el 6 decembre 1963. edition: 25’. 2e staat (van 4): ‘IInd state: walls and foreground reworked; illegible lettering added at upper left’.
Zie ook: Frans Lodewijk Pannekoek, Prenten, Gedichten & Enige Aantekeningen‘ (Baarn 1977), p. 17.
‘”Het vuur reinigt alles”, zei Bul. Een krantenbericht had gesproken van “enige tonnen schade aan de in het achterperceel opgeslagen landbouwmachines” en nog wel vermeld dat “het woonhuis waarin de schilder F. Pannekoek zijn atelier had”, eveneens “een prooi der vlammen” was geworden, maar met geen woord gewag gemaakt van wat zich in dat atelier had bevonden. De grootste helft van éen schilderij, plus 22 etsafdrukken, die samen in een map vlak bij de voordeur hadden gelegen om aan iemand te worden meegegeven, waren behouden gebleven: van al het overige, 245 doekjes, 300 tekeningen en aquarellen, en bijna 200 etsen, met hun zinkplaten, niks niemendal’ (Gerard Reve, Veertien Etsen van Frans Lodewijk Pannekoek voor Arbeiders Verklaard (Amsterdam 1967)) .

39. PANNEKOEK, Frans Lodewijk Kerk te Eemnes. Originele ets. L.o. gesigneerd in potlood ‘frans pannekoek 1976’, r.o. genummerd ‘9/12’. Papierformaat 19,5 x 24,5 cm. Beeldformaat 11,1 x 7,5 cm.
Verkocht
* FP 75-12. ‘Kerk te Wakkerendijk/Tower of the Church on the Wakkerendijk, Eemnes, October 1975. drypoint, 110 × 74 mm, illegible lettering in the plate, at upper centre; with the exception of: WAKKERENDIJK EEMNES. edition: 12’.
2e staat (van 3): ‘IInd state: reworked with drypoint (mainly vegetation). CU, inv. 1994-P.100′. FP 83-Book: 1994-P.344V: with plate tone, printed on the same sheet of paper as CU, inv. 1994-P.344U (inscribed at lower margin, in pencil: 22)’
exhibitions: Paris 1979 (L’eglise d’Eemnes).

40. REVE, Gerard Onze Vrienden (of een uitgever in de bocht). Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep/ De Harmonie, (1972). 14,9 x 10,2 cm. Ingenaaid met stofomslag. 24 p. Gezet uit de Modern Extended en gedrukt in een oplage van 225 exemplaren. 1e druk. Knakje in rug.
Verkocht
* Jaarwisselingsgeschenk 1972-1973. Niet in de handel.

41. (REVE, Gerard) ‘Toegangsbewijs voor de lezing over het onderwerp: “Is toneel literatuur?” Perspectieven voor de toneelschrijver, door Gerard-Kornelis van het Reve, welke gehouden wordt in de Bovenzaal van de Stads-Doelen op 17 mei a.s. Aanvang 8 uur’. [1961]. Planodrukje. 8 x 12 cm.
Verkocht
* Op 6 oktober 1960 hield Reve in de Amsterdamse Bijenkorf een lezing onder de titel ‘Is toneel literatuur? Overwegingen’ van een adspirant-toneelschrijver’. ‘De lezing werd een groot succes. Er waren 300 mensen en de VPRO-Radio interviewde hem’ (Nop Maas, Gerard Reve 1, p. 650). De lezing werd daarna nog een aantal malen op diverse plaatsen herhaald.

42. REVE, Gerard Werther Nieland. Amsterdam, Van Oorschot, 1949. Ingenaaid. 72 p. 1e druk. Vochtvlek rond rug, vlekjes op voorzijde omslag, achterzijde omslag deels verbruind.
€ 35
* Eerste druk van een Klassieker. Van Winden 3.

VISSERKE, VISCH!

43. VISSER, Leo Gemeentelijke vischvoorziening. Visch eten! Goedkoope recepten! Nuttige wenken! Kenmerken van verschheid! Amsterdam, Stadsdrukkerij, [1929]. Geniet. 16 p. Met 7 recepten gecontroleerd door Martine Wittop Koning. Met tekeningen van Leo Visser. Gedrukt in rood en zwart. Klein hoekje uit het omslag, ruim buiten de afbeelding.
Verkocht
* Praktisch boekje voor de viseter met leuke tekeningen van Leo Visser, die niet voor niets zo heette. Met mooi getekende adressenlijst van Amsterdamse vistenten en -winkels. Achterin twee advertenties. Uit Delpher blijkt dat het boek begin 1929 verschenen is. Niet in Landwehr. Bibl. Gastronomica 6444.

44. VISSER, Leo Calvé-Delft’s Hollandsche recepten voor Indië. Delft, Oliefabrieken Calvé, [1935?]. Ingenaaid. 96 p. Met tekeningen van Leo Visser en gekleurde fotografieën van Henri Berssenbrugge. 91 recepten. Kleine gebruikssporen, maar goede staat, zonder inscripties.
Verkocht
* Leuk geïllustreerd kookboekje met vele kleine tekeningen van Leo Visser, waaronder Indonesische gestileerde olifanten (‘Oliefanten’) en kundig ingekleurde etensplaatjes van Berssenbrugge. Op Delpher vindt men vermeldingen van dit boek vanaf januari 1931 in Indische kranten; de tekst zegt dat het van kort na 1934 is. Het nummer op de binnenkant van de achterpagina suggereert 1935. Landwehr R039. Bibl. Gastronomica 7012 (onder Wittop Koning, wier naam niet in dit boek voorkomt).

45. VISSER, Leo Calvé-Delft’s winterboekje. Recepten van Martine Wittop-Koning. Delft, Oliefabrieken Calvé, [1928?]. Ingenaaid. 96 p. Met tekeningen van Leo Visser en gekleurde fotografieën van Henri Berssenbrugge. Goede staat, zonder inscripties.
Verkocht
* Schitterend geïllustreerd kookboekje met talloze kleine tekeningen van Leo Visser (ook met ‘Drie Oliefanten’) en kundig ingekleurde etensplaatjes van Berssenbrugge. Jaartal ontleend aan Delpher; er zijn mogelijk ook andere drukken (tot 1939), en dit boek oogt toch iets nieuwer dan 1928. De tegenhanger was natuurlijk het Zomerboekje, maar dat was geïllustreerd door Jo Spier. Landwehr R044. Bibl. Gastronomica 6997.

46. VISSER, Leo Muurtegel. Zonder kentekens (alleen een ‘9’ op de achterkant), maar afkomstig uit de familie van Leo Visser. 15 x 15 cm. Gaaf.
€ 40
* Geschilderd door Leo Visser: twee vissen tussen onderwaterplanten.

47. VISSER, Leo (tekeningen), & Mien VISSER-DÜKER (tekst) Baron van Hippelepip. Een verhaaltje voor kinderen met plaatjes en muziek. Zaltbommel, Nutsuitgeverij, 1917.
25 x 17 cm. Halflinnen met kleurig geïllustreerde platten. Met muziek van Maria van Ebbenhorst Tengbergen. 36 p. Met acht kleurenplaten en veel zwart-wittekeningen. 1e druk. Band aan de randen wat versleten (zoals altijd).
€ 35
* Aantrekkelijk, origineel en fraai vormgegeven kinderboek over een kikkerfamilie.

48. VISSER-DÜKER, Mien Originele foto. Zwartwitfoto uit ca.1920, nogal verbleekt. Achterop schreef iemand met balpen ‘Tante Mien Duker’. Wat vlekjes, zie afbeelding.
€ 25
* Mien Visser (1881-1961), de echtgenote van illustrator Leo Visser, was zelf schrijfster en tekenaar. We zien haar in een luie stoel zitten met een deken over haar benen, waar tekenmateriaal op ligt. Ze heeft warme kleding aan en een hoedje op.

49. (VISSER, Leo). VOLKSBOEKERIJ Complete set van de Volksboekerij onder redactie van de Nutscommissie voor Volkslectuur, nr. 1-7. Zaltbommel, Nutsuitgeverij, 1917-1919.
1. Peter ROSEGGER: De geldhater. 68 p. Illustraties Leo Visser.
2. Alphonse DAUDET: Het pleegkind van den houtschipper. 64 p. Illustraties van G. Westermann. Vertaling van La belle Nivernaise.
3. Ernst WICHERT: De brandstichter. 72 p. Illustraties van G. Westermann.
4. August SPERL: De overste. 52 p.
5. Olive SCHREINER: Peter Halket in Mashonaland. 72 p. Voorwoord van prof. H.D.J. Bodenstein.
6. Max EYTH: Bloed en ijzer. Verhaal uit het land der pyramiden. 72 p.
7. Bjørnstjerne BJ∅RNSON: Een vrolijke knaap. Vertaald door Stijn Streuvels. 100 p. Rugje gespleten.
Alle exemplaren in redelijke tot goede staat. Alle met een naam voorin (P. Aafjes) en een onleesbaar gekrabbelde naam in rood.
Verkocht
* De Volksboekerij van de Maatschappij voor ’t Nut van Algemeen was een idealistisch project van de Zaltbommeler uitgever P.M. Wink. De leuke verzorging van het omslag is van Leo Visser (1880-1950), met op de voorkant de titel in een decoratieve omlijsting van lezertjes en lezeresjes en op de achterkant is de man afgebeeld die de Maatschappij in 1784 stichtte, Jan Nieuwenhuyzen.
Nr. 5 is een vertaling door Elizabeth Couperus, al staat dat er niet in. Het betreft hier een verkorte versie van de roman van Schreiner uit 1897, een bijzonder boek. ‘De schrijfster trekt partij voor de zwarten tegen de [Britsch Zuid Afrika] Compagnie’, aldus het voorwoord. Dit is Matla C3c.

50. WÖLFLING, W. Liefde en zonde. Gedenkschriften van Mevrouw W. Amsterdam-Soerabaia, Gebr. Graauw, [1930?]. Oorspronkelijk linnen. 192 p. 3e druk. Heel vage waterschade onderaan, maar een net exemplaar.
€ 25
* Zeer schaarse erotische uitgave. Het betreft hier de Nederlandse vertaling van Meine Memoiren (1908) door Wilhelmine Wölfling-Adamović, de eerste vrouw van de losgeslagen Oostenrijkse prins Leopold van Toscane, die samen zorgden voor hét likkebaardende koninklijk schandaal van de vroege twintigste eeuw. Om haar te huwen liet hij zijn titels vallen en nam de achternaam Wölfling aan. Het paar scheidde echter al na een jaar. Volgens Delpher verscheen de vertaling voor het eerst in 1910 (‘Een Nieuwe Realist. Zedenroman’), en werd deze latere editie gebruikt als premie bij boekenpakketten in de jaren dertig.

LITERAIRE ONTWIKKELING DER MASSA

51. ZWART, Piet Radio-jaarboek 1932. Samengesteld door E.P. Weber, Secretaris van den Radio-Raad, met medewerking van alle Radio-Autoriteiten, alle Omroepvereenigingen, en vele medewerkers en belangstellenden bij den Radio-Omroep. Amsterdam, Strengholt, 1932. Halflinnen (omslagontwerp Piet Zwart). 448 p. Geïllustreerd met foto’s en met cartoons/ strips van Wam Heskes en Ton van Tast. 1e druk. Aan de randen enige slijtage.
€ 290
* Met de iconische omslagcollage van Piet Zwart. Maar ook inhoudelijk is dit boek niet te versmaden. Bijdragen van Willem Vogt, Clinge Doorenbos, Anton van Duinkerken, P.H. Ritter jr., Ds. Spelberg, Martien Beversluis (‘Literaire ontwikkeling der Massa’), Willem Kloos, Meyer Sluyser, Top Naeff, Cor van der Lugt Melsert en vele anderen.