Nieuwsbrief 1172: Dicht als een steen

Dicht als een steen is Cees Nooteboom, die na een lange carrière als groot internationaal schrijver gisteren is overleden. Hier vindt u een lijstje van wat we van Nooteboom in huis hebben.

We hebben geprobeerd de items in deze nieuwsbrief zo ver mogelijk uiteen te laten lopen. U vindt er brieven, sprookjens, een letterproef, een neefje, een akoesticus, zevenhonderd dichters (tenminste bijna), een bodybuilder, jonge ranken, een excentrieke Brit, Couperus, een letterproef, goedgehumeurde dames, een stel scribenten, een koekoeksklok, zes minnaars, een misverstand, een Groningse kastelein, een laatste telg, de Islam en de vrouw, de Villa Aurea, Energie, de Stanbrook Abbey – maar ook Cees Nooteboom en nog meer.

DICHT ALS EEN STEEN

1. ANDERSEN, H.C. Sprookjens en verhalen. In dichtmaat naverteld door J.J.L. ten Kate. (Met originele foto uit 1868 van Andersen). Leiden, A.W. Sijthoff, [1869]. Linnen band met bestempeling in goud en zwart, achterop blind. VIII, 184 p. Als frontispice een originele foto van Andersen ingeplakt in een rood kader, met facsimile-handtekening. 1e druk. Buitenkneep beschadigd.
Verkocht
* Sprookjes van Andersen als kindergedichtjes vertaald! Bevat bewerkingen van o.a. ‘Het lelijke eendje’, ‘Het meisje met de zwavelstokjes’ en ‘De sneeuwkoningin’. De foto van Hans Christian Andersen (1805-1875) is gemaakt in 1868 in de studio van Budtz Müller te Kopenhagen.

2. APOLLINAIRE, Guillaume Le roi-lune et cinq autres contes. (Met 11 originele, paginagrote houtsneden in kleuren door Piet Lont). Utrecht, Stichting De Roos, 1981. 30 x 22 cm. Linnen. 80 p. In het Frans. Typografie Alfons van Heusden. Gezet uit de Bembo en gedrukt door Hooiberg op Hahnemühle in een oplage van 175 genummerde exemplaren.
€ 25
* Leeflang 117.

3. BERGENSE SCHOOL Het Journaal van den Moderne Kunst Kring / Het Journaal van den Nieuwen Kring. Redactie C.A. Wijnschenk Dom en Pieter Talma. Amsterdam, De Nieuwe Kring, 1916-1917. 20 nummers: 1-14 (waaronder 3 dubbelnummers), 16, 18, 21, 22, 23 en 24. Zonder omslag, zoals uitgegeven. Doorlopend gepagineerd 1-196. De eerste vier nummers onder de titel ‘Het Journaal van den Moderne Kunst Kring’, de latere hebben als titel ‘Het Journaal van den Nieuwen Kring’. Met originele lino- en houtsneden van Matthieu Wiegman, Joop Weyand, Mattheus Josephus Lau, Henri ten Holt en John Rädecker (in totaal 14 prenten) en met een partituur van componist Jacob van Domselaer in facsimile. 1e druk. De nummers 15, 17, 19 en 20 ontbreken dus. Wat vouwtjes en vlekjes, enige slijtage.
€ 100
* Er verschenen 32 nummers, van 1 maart 1916 tot 16 juni 1917: de eerste jaargang beslaat 24 nummers, de tweede kwam slechts tot 8. De tekst bestaat vooral uit kunstbeschouwingen door Pieter Talma en anderen. Dit blad vertegenwoordigt de Bergensche School. Uiterst zeldzaam. Bijgevoegd: wat informatie over Jacob van Domselaer en de Nieuwe Kring uit ca. 1990-2010: krantenknipsels en een uitnodiging.

4. BLIKMAN & SARTORIUS S.A. de Flines, Chef der firma Blikman & Sartorius. 1854 – 9 Februari – 1904. Amsterdam, eigen beheer, 1904. 29 x 23 cm. Verguld karton. 48 p. Rijk geïllustreerd. 1e druk. Boekband op de rug iets versleten. Scheur in de marge van p. 15.
€ 40
* Mooi jubileumboek van deze grote drukkerij, die als zelfstandig bedrijf bestond van 1749-1958. Met foto’s van het exterieur en het interieur plus een voorbeeld van de moderne driekleurendruk. Speciaal eerbewijs aan Sijbrand Allegondus de Flines (1834-1917), die er meer dan een halve eeuw de scepter zwaaide.

5. BODYBUILDING – BEEFCAKE MAGAZINE Grecian Guild Pictorial. No. 38, May 1963. Tucson AZ, Grecian Guild, 1957. 16,5 x 11,5 cm. Geniet. 48 p. (incl. omslag). Rijk aan zwart-witfoto’s met schaars geklede modellen. Hoekje afgesneden (zie foto), een teken van afprijzen.
€ 40
* Een vrolijk bodybuilderstijdschrift voor het ‘Griekse gilde’ – de kenner wist genoeg.

6. BRABANDER, Gerard den Getypte brief aan Ed. Hoornik (10 augustus 1937). Velletje dun papier, dicht betypt met 47 regels krachtig proza. Gesigneerd ‘Jan’. (Gerard den Brabander was het pseudoniem van Jan G. Jofriet (1900-1968). Gedateerd door Hoornik.
Verkocht
* Prachtige, krachtige brief! ‘Ik loop weer als een halve krankzinnige rond’: de dichter is verliefd. ‘Ken jij die beet van het verlangen, vanaf je zevende jaar, dus nu reeds dertig jaar mij kwellende?’ ‘Mijn gedachten draaien maar aldoor om die oogen, die mij tot in den slaap vervolgen, totdat zij van het tooneel verdwijnen en mij weer de bierpomp rest. (…) Ik zal wel door blijven zwerven, vloeken en pissen.’ ‘Niettemin heb ik de zekerheid, niet alleen te zullen afrotten: een koele arm ligt zeker om mij henen,/ maar… ’t zijn des goeden doods gebleekte beenen’.
Ook over het gezamenlijke project, ‘het driemanschap van Ho, vanHa, denBra’: Hoornik, Van Hattum en Den Brabander stelden twee dichtbundels samen met de titel Drie op één perron (1938, 1941).

7. (BRABANDER, Gerard den). EES, Jan van Handgeschreven briefkaart van Jan van Ees aan Gerard den Brabander met poststempel 7-XI-1940. ‘B.G. Je hebt een handschoen van mij meegenomen. Kun je die niet even afgeven? Bij den Portier S. Schouwburg’. Gesigneerd ‘merci. je (handt.). Den Brabander schreef er (vaag) ‘Retour’ bij. Gekreukt en in geknipt, maar de kaart zit nog in elkaar.
€ 20
* Jan van Ees (1896-1966) was een toneel- en filmacteur, bekend van de films Op hoop van zegen en Bleeke Bet, en als hoofdrolspeler in de hoorspelen van Paul Vlaanderen.

8. BÜCH, Boudewijn C’est la mort qui console, hélas. [Amsterdam], Sub Signo Libelli, (1983). Vouwblad in een omslag van Zaans bord. Met de hand gezet en gedrukt door Ger Kleis in rood en zwart in een oplage van 100 exemplaren. 1e druk.
€ 110
* Uitgave ter gelegenheid van het tweejarig bestaan van Binderij Phoenix. Niet alle exemplaren werden voorzien van een omslag, dít wel! Breugelmans 98.

9. BÜCH, Boudewijn You’re screaming blue murder. [Leiden, eigen beheer, 1978]. Planodruk, 40 x 50 cm. [Gedrukt in een oplage van 100 exemplaren]. 1e druk. Verkleurd, wat kreukjes, minieme scheurtjes aan de randen.
Verkocht
* Geisgneerd ‘boudewijn büch/ Venray / 19 XII 1994 [of 1992]’. Met deze rijmprent heeft Büch in 1978 de binnenstad van Leiden volgehangen.

10. CLEVERINGA, R.P. Handgeschreven brief aan ‘Geachte heer Lekkerkerker’. Op eigen briefpapier met adres ‘De Stins’ in De Steeg. Gesigneerd ‘RP Cleveringa’ en gedateerd ’23 November 1964′. 48 regels. Goede staat.
€ 50
* Over een artikel dat in het tijdschrift De Gids komt te staan, met veel aandacht voor correcties en wijzigingen.
Cleveringa is nog altijd bekend vanwege de rede die hij in 1940 als decaan hield tegen het ontslag van Joodse hoogleraren aan de Leidse universiteit. Hij was lid van het College van Vertrouwensmannen van augustus 1944 tot 6 mei 1945, een door de regering aangewezen college dat na de bevrijding het gezag moest waarnemen.

11. CORVO, Frederick Baron (= F.W. ROLFE) In his Own Image. With an introduction by Shane Leslie. New York, Alfred A. Knopf, 1925. Groen linnen met roodlinnen rug (wat verbleekt). lx, (2), 424 p. 2e druk. Net exemplaar, al zijn een paar pagina’s ruig opengescheurd.
€ 50
* Een verzameling korte verhalen van de excentrieke Rolfe, Brit van geboorte, maar Italiaan uit roeping – een vervolg op Stories Toto Told Me. Deze editie bevat een uitvoerige inleiding van de evenals Rolfe katholieke Brit, Sir Shane Leslie (1885-1971), een Anglo-Ierse landedelman die was gaan schrijven om zijn rekeningen te kunnen betalen.

12. COUPERUS, Louis De berg van licht. Amsterdam, Veen, [1905-1906]. 3 delen. Lichtbruin uitgeverslinnen (vroege restband met zwarte belettering in groot, versierd kader). (4), 240; (4), 232; (4), 268 p. Geïllustreerd. 1e druk. In deel 1 zijn twee plaatjes ingeplakt (krantenportret van Couperus en foto van een munt van keizer Heliogabalus). Wat roest. Verder mooie exemplaren.
€ 85
* Achterin deel III een erratapagina en een lijstje van in de roman voorkomende Romeinse keizers. Couperus Collectie Veen 1.4, maar mét de foto van Caracalla in deel II tegenover p. 112 en ‘Annina Faustina’ (moet Annia zijn) in deel III tegenover p. 104. VV 348,24. Matla 21 c.

13. COUPERUS, Louis De boeken der kleine zielen. Amsterdam, Van Kampen, 1940. Linnen met stofomslag (ontwerp [Wladimir A.] Bielkine). 756 p. dundruk. 3e druk. Het fraaie omslag is op de rug watervlekkig, zo ook, heel licht, de boekband (zie foto). In de blanco achterkant van het omslag zit een scheur.
Verkocht
* Zeer zeldzaam met het mooie stofomslag van de gevluchte Rus Bielkine (1895-1967), een van de kunstenaars die vanaf 1924 in Nederland als ontwerper en kunstschilder actief waren. (Door Reinold Kuipers werd hij op de terrasjes van het Amsterdamse gesignaleerd terwijl hij zijn jenever met peper dronk.) Met op de binnenflap persstemmen van Binnendijk, Boudier-Bakker, Ter Braak en Van Duinkerken. VV 361,10. Couperus-collectie Veen 2.4.1.
We hebben ook een exemplaar met veel minder mooi stofomslag om een variant-boekband van grijs linnen: Collectie-Veen 2.4.2. Dat boek kost € 35.

14. COUPERUS, Louis God en Goden. (Familie Coolsma!). Amsterdam, Veen, [1903]. Halflinnen (‘behangband’). (4), 240 p. 1e druk. Platten deels verbruind.
€ 25
* ‘Behangband’ (vanwege de reliëfstructuur van het papier) klinkt denigrerend, maar het is best een mooie jugendstil-achtige bandtekening die vermoedelijk van rond 1940 dateert. Couperus-collectie Veen 1.6.
Dit is een bijzonder exemplaar met achterin een heel verhaal over alle eigenaars: ‘Sinterklaas kocht dit boek in Winschoten en schonk het 5/12/44 aan Oma Coolsma; deze gaf het 24/12/44 aan Jan; (enz.) tot Opa Coolsma het in 1947 meenam naar Suriname en Doortje het op 15/6/58 aan Jan schonk voor Vaderdag‘. Leuke familiepuzzel!
Een mooier exemplaar zonder inscriptie achterin is te koop voor 20 euro.

15. COUPERUS, Louis Korte arabesken. Amsterdam, MGGL, [1927]. Tweekleurig linnen. 292 p. 3e druk. (‘7e duizendtal’). Voorkant deels verbleekt. Met twee uitgeversstempels voorin: ‘Ter bespreking’ en ‘Keurband f 3,50’.
€ 20
* Onderhoudende stukken die tot de beste korte verhalen van Couperus behoren: ‘Romantiesch avontuur’, ‘Imperia’, ‘De oude Trofime’, ‘Il Mago’, ‘Van een millioen, dat Rockefeller zou kunnen verliezen’ en verschillende verhalen over Orlando. Korte inleiding over het overlijden van de schrijver door uitgever Lion Simons. VV 263,7. Collectie Couperus-Veen 3.1.

16. DIDOT LETTERPROEF Specimen des caracteres de la fonderie normale à Bruxelles, provenant de la fonderie Jules Didot et de son père Pierre Didot. Haarlem, Joh. Enschedé en Zonen, 1931. 25 x 18 cm. Ingenaaid met marmerpapier en titeletiket. (96) p. 2e druk met herzien ‘Avant-propos’ (1e: 1914). Uitstekende staat.
€ 90
* Didot-letters, fantasiekapitalen en vignetten. Ook het voorwerk is met Didot-letters en bijpassende kaders gezet. De letters van Pierre Didot l’Ainé en zijn zoon Jules Didot uit de eerste decennia van de 19e eeuw – in de vorm van ponsoenen en matrijzen waarmee letters gegoten konden worden – raakten in 1828 in Nederlands bezit en werden in 1850 door de firma Enschedé aangekocht. Beeldschoon! Lane-Lommen 98.

17. ESCHER, Rudolf Uitvoerige getypte brief aan ‘Zeer geachte Heer Hoornik’, gedateerd ‘Oegstgeest 14 April 1941’. Dichtgetypt op een vel getint papier. 88 regels met twee handgeschreven adressen. In pen gesigneerd ‘Rudolf Escher’.
€ 75
* Rudolf Escher (1912-1980) was de zoon van de geoloog Berend George Escher, een oudere halfbroer van Maurits Escher. Deze uitvoerige brief gaat over een mogelijke dichtbundel in de Helikon-reeks en de inhoud ervan, een gedicht ‘Denkend aan Richard Nikolaüs Roland Holst’, een over Ravel en ‘Nacht aan de Middellandsche Zee’, geïnspireerd op een periode (rond 1931) waarin Escher ‘letterlijk bezeten van Slauerhoff, als werkend passagier op een vrachtschip voer’. Van andere gedichten maakt hij alleen de titels vast bekend: ‘Almeria’, ‘Zeeduizel’, en hij is aangedaan door de ‘stem der golven (het duizeligmaken zwieren van albatrossen om het hoofd)’.
Escher was vanaf de tweede helft van de jaren dertig steeds meer bezig met muziek, als theoreticus en componist. Vanaf begin jaren vijftig gaf hij het schrijven van poëzie op. Complete bundels van zijn verzen zijn niet verschenen, ook niet in de Helikon-reeks; alleen in literaire tijdschriften.

18. FOKKER, A.D. Handgeschreven, gesigneerde brief aan ‘Den heer K. Lekkerkerker’. Korte brief op eigen papier met adres De Hertsweide in Beekbergen, gedateerd ’27-12-64′. Zes regels, gesigneerd A.D. Fokker.
€ 25
* De fysicus, akoesticus en muziektheoreticus Adriaan Daniël Fokker (1887-1972) wilde het adres weten van de arts en psychoanaliticus Joost Meerloo (1903-1976).

19. GEEL, Chris van, Arie van den BERG, Maarten ’t HART e.a. Avondretour Utrecht 20 april 1978. Gedichten van Arie van den Berg, Chr.J. van Geel, Nol Gregoor, Maarten ’t Hart, Wouter Kotte (en) J.W. Oerlemans. Uitgegeven ter gelegenheid van een poëzie-avond van Salix Alba. Utrecht, Reflex, 1978. Genaaid met omslag. (32) p. Gedrukt in een oplage van 250 genummerde exemplaren. 1e druk.
Verkocht
* Gesigneerd door alle dichters, behalve Chris van Geel (die in 1974 was overleden). Met inliggend kaartje van een Literair Agent, H. Drijvers.

20. GOLDONI, Carlo The Good-Humoured Ladies. A Comedy. Translated from the Italian by Richard Aldington. To which is prefix’d an essay on Carlo Goldoni by Arthur Symons. The whole embellish’d with cuts by Ethelbert White. Londen, C.W. Beaumont, 1922. Halflinnen met gedecoreerde platten. (26), 78 p. Gedrukt op mooi handgeschept papier in grijs en zwart in 475 genummerde exemplaren. Rug wat verbruind, randen van de platten iets versleten. Voorin in potlood de naam van Roger Senhouse, de minnaar van Lytton Strachey. Op p. iii staat ‘Elsie Druce/ [1942]/ In Memory of Miss A.C.’. Elsie Druce (1880-1965) was een schilderes.
€ 50
* Vertaling van de komedie Le donne di buon umore (1758), die speelt tijdens het Carnaval van Venetië, geschreven door de 18e-eeuwse Venetiaanse komedieschrijver Goldoni, wiens standbeeld vlakbij de Rialto-brug iedere Venetië-ganger kent. Mooie bibliofiele uitgave.

21. GRUYTER, W. Jos. de Handgeschreven brief aan ‘Waarde Heer Hoornik’, gedateerd Den Haag, Thorbeckelaan 417, 11 Dec. ’40. Een vel gelinieerd papier van een schrijfblok, beschreven in een bestudeerd, kalligrafisch, zeer goed leesbaar cursief handschrift. 25 regels. Gevouwen.
verkocht
* Over mogelijke scribenten voor Hoorniks tijdschrift Criterium; zelf heeft De Gruyter (van 1930-1955 vast criticus van Het Vaderland) geen tijd om een stuk te schrijven. Hij noemt Dirk Hammacher over Nijland, Tergast over Roelofsz, Koch en Dick Ket. ‘Het is zeer gewenscht dat een of twee belangrijke “schilders-schilders” (zooals wij dat noemen) besproken worden, als: “Van Herwijnen, Kelder, (…), Sluyters, Coba Ritsema, of ook Piet Wiegman, Gestel, enz.’. Ook noemt hij S.P. Abas, ‘een der beste Nederlandsche critici’ en ‘dr. J.G. van Gelder, p.a. Museum Boymans’. Deze Van Gelder zou als hoogleraar kunstgeschiedenis Jos. de Gruyter met succes aanbevelen voor de functie van directeur van het Gronings Museum, waardoor die bedaagde, ingeslapen instelling in tien jaar tijd tot een geweldige broeikas van moderne kunst zou uitgroeien.

22. HAHN jr., Albert La Hollande (dont le Carlton Hôtel d’Amsterdam est le centre). Amsterdam, Carlton Hotel, ca. 1935. 19 x 9,5 cm, uitgevouwen formaat 27,5 x 29,5 cm. Uitvouwfolder met 12 bladzijden, geheel getekend in lithografie met rood, groen, blauw en zwart. Afbeeldingen van het Hollandse landschap met teksten in het Frans (o.a. van Voltaire). Een weinig slijtage op de vouwen.
€ 45
* Het Amsterdamse Carlton Hotel deed tussen de wereldoorlogen veel aan reclame. Deze fraaie Franse folder van Albert Hahn jr. benadrukt de Hollandse gezelligheid, het landschap, de boertjes met klompen en schaatsen, de koekoeksklok en het Muiderslot.

23. HANLO, Jan Zes minnaars. Heerlen, Winants, [1950]. Ingenaaid. 60 p. 1e druk. Keurig exemplaar.
€ 120
* Met handgeschreven opdracht in rode balpen: ‘Voor dhr. W.L.M.E./ van Leeuwen/ van [pijl met een grote bocht naar de gedrukte naam van Jan Hanlo]. Collectie poëzie van Limburgse dichters, behalve Hanlo: Frans Babylon, Hans Berghuis, Paul Haimon, Leo Herberghs en Loe Maas. De invloedrijke literatuurhistoricus en criticus Van Leeuwen was Hanlo goedgezind en correspondeerde met hem rond 1953.

24. HERMANS, W.F. Moedwil en misverstand. Amsterdam, Meulenhoff, (1948). Halflinnen met stofomslag. 136 p. 1e druk. Stofomslag rond rug wat verbruind, wat kreukels, enkele scheurtjes aan de randen, vlek op voorzijde stofomslag.
Verkocht
* Zeer bijzondere variant: de oorspronkelijke halflinnen versie met het gele door Jan Vermeulen ontworpen stofomslag, met op de voorzijde een citaat uit een recensie van Jan Greshoff. Op de voorflap persstemmen over dit boek van F. Bordewijk, J. Greshoff en P.H. Ritter jr. Op de achterflap reclame voor enkele boeken van Anna Blaman.
Slechts tweemaal eerder in huis gehad: in catalogus 44 (Willem Frederik Hermans. De fantastische collectie van Arie Oexman (2008)) en vorig jaar, in 2025. JS 12. WFH 09.01 (‘De blauwe kartonnen band en de gebonden uitgave met het gele stofomslag zijn het zeldzaamst’).

25. HOEF, Anton van der Mijn kamp. Gedichten uit het concentratiekamp, Amersfoort. Groningen, Drukkerij Werkman, 1945. Geniet. 36 p. 1e druk. Rug iets verkleurd.
Verkocht
* Met handgeschreven opdracht aan de dichter A. Marja: ‘Aan “Marja” mijn/ meerdere, nochthans/ in alle vriendschap/ gegeven/ Anton’. Van der Hoef (1899-1946) was caféhouder in Groningen geweest (van het kunstenaarscafé Chez Antoine aan de Turfsingel) maar zette zich heftig in voor het verzet in de Tweede Wereldoorlog. In 1944 werd hij in Kamp Amersfoort (waar de beruchte Kotälla, later een van de ‘Drie van Breda’ de knuppel zwaaide) opgesloten. Daar zorgde hij voor vermaak door gedichtjes te verspreiden die op wc-papier waren gekrabbeld. Ze werden voor deze bundel bijeengebracht, die werd vervaardigd door de drukkerij van wijlen H.N. Werkman, waar diens vroegere meesterknecht Bos de baas werd. Een tweede druk werd in 1979 verzorgd door Antons zoon, de in Groningen bekende letterkundige en muziekjournalist Kees van der Hoef.

26. IPPIUS FOCKENS, A.W. In memoriam baron en barones Van Lijnden van Hemmen. Hemmen, eigen beheer, 1931. Geniet. 32 p. Met foto’s van de overledenen. 1e druk. Wat vlekjes op buiten- en binnenkant.
€ 25
* Tekst en overweging bij de rouwdienst van de baron Frans Godard van Lijnden van Hemmen (1836-1931), de laatste telg van zijn geslacht – dat meer dan 500 jaar eigenaar was van de Gelderse heerlijkheid Hemmen, en die van zijn echtgenote M.L. barones van Hogendorp (1846-1922).

27. (ISLAM EN GENDER). BAUER, Karen Gender Hierarchy in the Qur’an. Medieval Interpretations, Modern Responses. (Cambridge Studies in Islamic Civilization, hardcover edition). Cambridge, Cambridge University Press, 2015. Hardcover. xii, 320 p. 1e druk. Stempel ‘Damaged’ op p. vi, maar niet heus. Mooi exemplaar.
€ 50

28. (ISLAM EN VROUWEN). DELONG-BAS, Natana J. The Oxford Encyclopedia of Islam and Women. 2 Vols set. New York a.o., Oxford University Press, 2013. Hardcover. (26), 712; (6), 678 p. In het Engels. 1e druk. Vrijwel als nieuw.
€ 250
* In deel 2 een nuttig register van 100 bladzijden.

29. (ISLAM EN HET VROUWELIJKE). SCHIMMEL, Annemarie Meine Seele ist eine Frau. Das Weibliche im Islam. München, Kösel, 1995. Hardcover met stofomslag. 208 p. Met 1 illustratie. 1e druk. Mooi exemplaar.
€ 18

30. KAISER, Georg Handgeschreven brief aan ‘Sehr geehrter Herr den Brabander’, gedateerd ‘Sonnabend’. Dun blauw papier. Alleen recto. Zeer groot geschreven en nog groter gesigneerd: ‘Ergebenst/ (handt.)’. 5 regels.
€ 90
* Georg Kaiser (1878-1945), een bekend Duits toneelschrijver, die in 1938 met zijn gezin via Nederland naar Zwitserland vluchtte, stuurt op verzoek van de in Nederland wonende Duitse auteur Wolfgang Cordan het manuscript van zijn roman Villa Aurea aan Den Brabander. ‘[Ich bitte] um vorläufige vertrauliche Behandlung’. Het boek zou in 1940 in het Duits bij Querido verschijnen.

31. KOENRAAD, C. Energie. Een bundel verzamelde opstellen. Purmerend, J. Muusses, [1916]. Gedecoreerd linnen. (4), 164 p. 1e druk. Linnen licht geschaafd, vlekje achterop. Papier heeft wat roestvlekjes.
€ 25
* Op de band zien we een netjes gekapte Simson een zuil omver duwen (ontwerpersmonogram LBL). Ferme opstellen van deze middenstandsconstulent.

32. (KRIMPEN, J. van). STANBROOK ABBEY PRESS Jan van Krimpen. Zijn Benedictijnse en andere vrienden in het buitenland. Weergave van een symposium in de Waalse Kerk bij het afscheid van Mr. N.C. de Groot van Embden. Haarlem, Joh. Enschedé & Zonen, 1987. Ingenaaid met Cockerell-marmeromslag. 56 p. Gezet uit de Cancelleresca Bastarda en de Romulus (beide letters van Van Krimpen) en gedrukt op Hahnemühle Werkdruck in 750 exemplaren. Geïllustreerd. 1e druk. Gaaf.
Verkocht
* Schitterend vormgegeven boek over de betrokkenheid van Jan van Krimpen bij de drukkerij van Stanbrook Abbey met afbeeldingen van verfijnd drukwerk.

33. (KULTUURRAAD). VISSCHER, Hugo Handgeschreven brief aan ‘de Redactie v/h. Algem. Handelsblad te Amsterdam’, gedateerd [Nijmegen], 13 Febr. ’42’. Op papier met voorgedrukt adres: ‘Prof.Dr. H. Visscher/ Batavierenweg 6/ Nijmegen’. Gevouwen blad. 31 regels. Horizontale vouw. Goede staat.
Verkocht
* De godsdienstfilosoof, hoogleraar te Utrecht tot 1931, prof. H. Visscher (1864-1947) was eind jaren dertig nationaal-socialist geworden en geeft in deze brief redenen waarom hij (en zijn collega, D.G. Rengers Hora Siccama) tot de op last van Seyss-Inquart ingestelde Nederlandse Kultuurraad was toegetreden: ‘in de hoop langs dezen weg nog iets te vermogen, dat tot welzijn van ons arme volk strekken kan’. Er is ‘geen heil in eene ijdele reactie tegen de werkelijke toestanden, maar slechts in een royaal aanvaarden’, ook dan, als er ‘twijfel rijst aan de mogelijkheid van ons voortbestaan met negen millioen menschen op dit kleine stukje land’.

34. NOOTEBOOM, Cees De dichter en de Dingen. (Met zes originele, genummerde en gesigneerde kleurenzeefdrukken van Arty Grimm). (Uden, Sandoz, 1986). Zes ingenaaide vouwbladen + losse inleiding (door de dichter) en colofon in linnen overslagmap (Pau Groenendijk). 50 x 40 centimeter. Gedrukt in donkergrijs en rood op 250 grams koperdruk Velouwe in een oplage van 180 genummerde en door dichter en kunstenaar gesigneerde exemplaren. Bovendien werden alle afzonderlijke gedichten en zeefdrukken ook genummerd en gesigneerd. 1e druk.
€ 450
* Nooteboom liet zich voor deze reusachtige uitgave inspireren door de filosofische dichter Lucretius (1e eeuw v.Chr.). Uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van geneesmiddelenfabrikant Sandoz A.G. in Zwitserland.

35. NOOTEBOOM, Cees Open als een schelp – dicht als een steen. (Met opdracht aan Bert Schierbeek). Amsterdam, De Arbeiderspers, (1978). Ingenaaid. 64 p. 1e druk.
Verkocht
* Exemplaar met handgeschreven, gesigneerde opdracht van de dichter op de titelpagina: ‘voor Bert Schierbeek,/ le maitre de soixante ans!/ viva Formentera/ viva Menorca/ Asd. 3 oct 78/ Cees Nooteboom’. (Op het Balearen-eiland Menorca had Nooteboom een huis. Hij overleed er op 11 februari.) Schierbeek zette zijn handtekening op de Franse titel.

We hebben een speciaal lijstje gemaakt van wat we van Nooteboom in huis hebben, dat vindt u hier.

36. PERRON, E. du Gebed bij de harde dood. (Oplage 50 exemplaren). Brussel, A.A.M. Stols, 1928. Ingenaaid met omslag. (4), 20 p. Gedrukt in een oplage van 50 genummerde exemplaren. 1e druk. Achterzijde omslag heeft een kleine beschadiging, verder prima. Exlibris.
€ 150
* Lang gedicht over de dood in een bibliofiele editie. ‘Ik ben geen twijflaar, Heer, voorwaar geen twijfelaar!/ De twijfel is te slim en hindert mijn geweten’. Van Dijk 153. To the happy few 15.

37. PERRON, E. du Originele zwart-witfoto. 6,4 x 6,0 cm. Met op de achterzijde een potloodaantekening in een onbekend handschrift: ‘Gistoux (Du/ Perron) Zeld-/ zaam’.
€ 45
* Sfeervol kiekje van het kasteel van de Du Perrons, met op de voorgrond de grote vijver, waarover Vestdijk na een bezoek een kwatrijn schreef.

38. ROELOFSZ, Charles, & D.A.M. BINNENDIJK ‘In bed. Een koorts van eenenveertig graden (…)’. Originele inkttekening van Charles Roelofsz bij een handgeschreven gedicht van Binnendijk. 25,5 x 56,0 cm. Eén blad geschept papier. Alleen recto. Gesigneerd ‘D.A.M. Binnendijk’ en ‘C.F. Roelofsz’. Niet gedateerd. Vier punaisegaatjes. Enkele vlekken op verso.
Optie
* Aangrijpend gedicht van negen kwatrijnen over een jonge man op zijn sterfbed, fraai en duister geïllustreerd. Het gedicht is gepubliceerd in D.A.M. Binnendijk, Onvoltooid verleden (Maastricht 1936), p. 22-23, onder de titel ‘Sterfbed’.

39. (SODOMIEPROCESSEN VAN 1730). INDAGINGEN Alle de copyen van indagingen, als mede alle de gedichten op de tegenwoordige tyd toepasselyk. Vervolg op alle de copyen van indagingen, alsmede alle de gedichten op de tegenwoordige tyd toepasselyk. Zonder plaats of uitgever, (1730). 18 x 12 cm. Twee delen in één band. Karton met titelschildje. 170, (6 blanco), 94 p., en één tussengevoegde blanco pagina. Net exemplaar met het exlibris van J. Baart de la Faille (1795-1867), hoogleraar medicijnen in Groningen (en rector magnificus van 1839-1840).
€ 800
* Zeer zeldzame, ongewone publicatie van de lijsten van de mannen die zich hadden overgegeven aan de ‘schandelijke zonde van sodomie’, met aanklachten en vonnissen chronologisch en per plaats gesorteerd: Amsterdam, Utrecht, maar ook Groningen, Voorburg, Zutphen en vele andere plaatsen; doorspekt met lange, moralistische gedichten over deze ‘verfoeylijke’, ‘beruchte gruwelzonde’ (ook wel als ‘zodomie’ gespeld). In de periode 1730-1732 werden zo’n 300 mannen vervolgd, en werden er 80 doodvonnissen uitgesproken. Velen van de 300 wisten zich aan de afschuwelijke straffen te onttrekken door huis en haard halsoverkop te verlaten óf door zelfmoord te plegen.
Het tweede deel komt voor in enkele varianten van omvang. Dit boek eindigt (zoals vaker) bij het hoogdravende gedicht van Pieter Schim; het laatste vonnis is gedateerd Rijswijk, 30 oktober 1730. Aan dit exemplaar ontbreekt veelzeggend genoeg pagina 79-80, het vonnis van de stad Delft tegen Jacob van Wouw (‘Raed en geweze Hoofd-Officier dezer Stad, althans fugitif’), waarbij Willem van Buuren wordt vermeld met zijn ‘van woord tot woord eensluidende’ vonnis, maar ook Cornelis della Faille, raad en oud-schepen van Delft. Deze Cornelis was mogelijk een voorvader of familielid van prof. Baart de la Faille. Alledrie deze welgestelde voortvluchtigen werden verbannen uit het Lande van Holland ende West-Friesland, en hun bezittingen geconfisqueerd.
Nr. 20 in onze catalogus 89, Strange Desires.

40. (SODOMIE-PROCESSEN VAN 1730). INDAGINGEN Alle de copyen van indagingen, als mede alle de gedichten op de tegenwoordige tyd toepasselyk. (&) Vervolg op alle de copyen van indagingen, alsmede alle de gedichten op de tegenwoordige tyd toepasselyk. Zonder plaats of uitgever (ca. 1731). 19 x 12,5 cm. Twee delen in één band. Perkament. 170 (6 blanco pagina’s), 154 (incl. 3 p. register), één blanco pagina na p. 78. Band wat versleten, klein stukje schutblad ontbreekt. Ex-libris van schrijver en grootverzamelaar Gerrit Komrij.
€ 1800
* Een hoogst zeldzame, ongebruikelijke publicatie met de namen van de mannen die zich schuldig hadden gemaakt aan de ‘schandelijke zonde van sodomie’, met aanklachten en vonnissen gesorteerd op plaats: Amsterdam, Utrecht, maar ook Groningen, Voorburg, Zutphen en vele andere steden. Lange, moralistische gedichten over deze ‘walgelijke’, ‘beruchte gruweldaad’ zijn door het hele boek te vinden. Ongeveer 400 mannen werden tussen 1730 en 1732 vervolgd, waarvan er 100 de doodstraf kregen. Velen wisten aan de gruwelijke straffen te ontkomen door hun huis te ontvluchten óf door zelfmoord te plegen.

Er bestaan verschillende versies van dit zeldzame boek, soms samengesteld uit samengevoegde afdrukken, die niet allemaal identiek zijn – wat wijst op een aanzienlijke haast om de actualiteit bij te benen tijdens het publiceren. Dit exemplaar telt 60 pagina’s meer dan het vorige nummer in deze nieuwsbrief, het boek uit het bezit van De La Faille. Dit is nr. 19 in onze catalogus 89. Meer details over dit boek en zijn context vindt u in onze catalogus.

41. (SSL). BASTET, F.L. Vijf vingers. [Amsterdam], (Huib van Krimpen, 1984). Vouwblad. Met de hand gezet en gedrukt door Huib van Krimpen in een kleine oplage. 1e druk.
Verkocht
* ‘…totdat het zinkt, en dit is wat er blijft’. Een gedicht vol sombere berusting. Deze uitgave was een bijdrage aan het huldigingsalbum In vriendschap opgedragen aan Ger Kleis. Tien jaar Sub Signo Libelli, dat in 1984 in een oplage van 52 exemplaren zou verschijnen.

42. (TOOROP, Jan). JUTA, Betsy Jonge ranken. Sonnetten en verzen. Leiden, Blankenberg & Co., 1896. Ingenaaid. 128 p. Gedrukt op zwaar geschept papier. 1e druk. Rug onderaan iets versleten. Vlekjes, o.a. van kaftplakband op de binnenkant van het omslag, en een vage voorop. Naam voorin.
Verkocht
* Door Frederik van Eeden beïnvloede poëzie van de tragisch aan tbc jong gestorven dichteres (1871-1906). Mooi omslag met verstrikkende ranken en een gotisch lancetvenster van Jan Toorop.

43. WAGENVOORT, H. Handgeschreven brief aan ‘Amice’, gedateerd ‘[Utrecht,] 19/ III 67’. Op briefpapier met gedrukt adres ‘Prof.Dr. H. Wagenvoort’, dicht beschreven. 35 regels. Gesigneerd ‘Met herhaalde dank en hartelijke groeten/ (handt.)’. Wat verfomfaaid en aan de randen gekreukt.
€ 45
* Enthousiaste brief over allerlei literatuur van de zeer actieve hoogleraar Latijn Hendrik Wagenvoort (1886-1976). Onder meer Ossian, Hesperos (de Avondster) en de dood van Adonis, de mythe van het Gulden Vlies, en over een betoog van Baudissin (1914).

44. WIEGMAN, Matthieu Correspondentie tussen de schilder Matthieu Wiegman en de uitgever Henri Nelissen, 1921-1930. 14 handgeschreven grotere en kleinere brieven, 2 beschreven ansichtkaarten en een als ansicht verstuurde originele foto uit 1926: de schilder aan het werk. Met een vijftal dichtbeschreven kladjes van antwoorden door Nelissen, in potlood. Met envelop, waarop o.a. geschreven is dat het hier over werk van Wiegman gaat voor de ‘Roomsch-Katholieke Vereeniging tot Bestrijding der Tuberculose “Herwonnen Levenskracht”‘ en over engelen achter het altaar van de O.L. Vrouwe-parochie te Bilthoven.
€ 160
* In de brieven, die veelal in Frankrijk geschreven zijn, gaat het steeds over bedragen die betaald worden. Dat gaat gepaard met hartelijke vriendschap tussen beide katholieke mannen – met ups en downs.

45. WOLKERS, Jan Vakantiestrip. Typoscript in doorslag. [1958]. 8 eenzijdige betypte bladen, bijeengehouden door twee nietjes. Met 4 (uitgebreide) handgeschreven aanvullingen en 21 kleinere correcties.
€ 1800
* Het verhaal ‘Vakantiestrip’ werd geschreven in 1958 en stond op de nominatie om opgenomen te worden in Wolkers’ debuutbundel, Serpentina’s petticoat (1961), maar daarin werd het uiteindelijk niet opgenomen, noch in enig ander boek of tijdschrift. Het zou pas in 2015 verschijnen als zelfstandige publicatie, met een uitvoerig nawoord door Onno Blom.
Onderhavige versie is een vroegere versie dan degene die gepubliceerd is, met handgeschreven overwegingen en probeersels in de tekst (‘geen goed nederlands, maar voor het verhaal beter: misschien beter goed nederlands’ en ‘De vloed veroverde lasso’s van schuim. De vloed weerde lasso’s van schuim’). Op het laatste blad heeft Wolkers de halve pagina volgeschreven met dergelijke probeersels (zoals ‘Hij heeft ogen of er glassplinters in zitten’).