antiquariaat Fokas Holthuis

sinds 1994

Nieuwsbrief 841: Gestencilde tijdschriften

Dit is mijn laatste nieuwsbrief. Na elf leuke en leerzame jaren verlaat ik antiquariaat Fokas Holthuis. In Groningen ga ik verder met Artistiek Bureau.

In 2014 beschreef ik een dozijn literaire tijdschriften uit de jaren vijftig en zestig waarvan niemand ooit had gehoord. Het Plein? Kadans? De betreffende nieuwsbrief was in één dag uitverkocht. Er was tot in de Verenigde Staten grote belangstelling voor deze marginale periodieken, die bijna zonder uitzondering door jongeren zelf op stencilmachines werden gefabriceerd. Omdat ook de verspreiding niet werd uitbesteed, bleven de meeste gestencilde tijdschriften onder de radar.

Dit is het vervolg op die merkwaardige, spannende nieuwsbrief. Meer gestencilde tijdschriften: kleurrijk, zeldzaam, verbazingwekkend. Namen: Peter Andriesse, Hugo Claus, Heere Heeresma, Frans Pointl, Gerard Reve, Paul Schuitema, Paul Verhoeven en vele anderen. U ziet een complete set Daele voorbijkomen, een onbekend gevangenistijdschrift en het maandblad van Haagse kunstacademiestudenten. Het archief van het Belgische tijdschrift Argo, met originele kopij en correspondentie, is tevens te koop. — Nick ter Wal


1. ANDRIESSE (redactie), Peter Kamikaze of De laatste bestorming van de Zangberg. Tegenromantisch Strijdschrift tegen Alles en Iedereen. Amsterdam, eigen beheer. Afl. 1-4 (maart-augustus 1982) in 4 nummers. Geniet. Gestencild. Geïllustreerd.
€ 45
* Polemisch, soms rancuneus eenmanstijdschrift gericht tegen onder anderen Jeroen Brouwers. De opzet doet sterk denken aan Hermans’ Mandarijnen, maar de plaatjes in Kamikaze zijn soms wel erg expliciet. Er zouden in totaal 10 afleveringen verschijnen.

2. BOOMSLUITER (redactie), Jan, & Jan NOORDZIJ Dwars. Tijdschrift voor literatuur en andere zaken waartoe de redacteuren zich aangetrokken voelen. Rotterdam, eigen beheer. Afl. 3-6, 10 (1959?-1961) in vijf nummers. Geniet. Gestencild. Aan randen iets gekreukt.
verkocht
* Vijf nummers van dit leuke literair-culturele tijdschrift, door de redacteuren Jan Boomsluiter en Jan Noordzij gestencild en deels voorzien van kleurrijk gestempelde omslagen (‘handdruk’ door Rudolf Engers). In het derde nummer wordt Mulisch’ Het stenen bruidsbed gekraakt. Paul Rodenko wordt ook herhaaldelijk bestreden. De in het zesde nummer aangekondigde fusie met Draakje ging niet door.

3. DAELE (redactie), Jan Emiel Daele. Sint Amandsberg (Gent), zonder uitgever. Afl. 1-18 (februari 1966-november 1968) in vijftien nummers. Geniet. Gestencild. Geïllustreerd in kleur. Zeer goed.
verkocht
* Complete set van dit beruchte eenmanstijdschrift, opgericht door Daele zodat hij ‘kan publiceren wat en wie ik wil’. Bevat naast talloze bijdragen van Jan Emiel Daele zelf, proza en poëzie van Peter Andriesse, Ben Cami, Hans Plomp, Eddy van Vliet, Marcel Wauters, Julien Weverbergh, en vele anderen.
Aflevering 4 is geheel gewijd aan de anti-provomars die Marcel van Maele op 25 augustus in Brussel in zijn eentje zou ondernemen. Een deel van de oplage van aflevering 10 werd op 2 oktober 1967 door vier rechercheurs in beslag genomen, omdat Herman J. Claeys daarin voorstelt de handdruk te vervangen door een penisgroet of tepelgroet. Aanstootgevend, vond de politie. Aflevering 13 is een ‘noodnummer’, waarin ruim twintig bekende schrijvers protesteren tegen de inbeslagname. In latere afleveringen is veel aandacht voor erotiek en censuur.
De meeste afleveringen hebben gestencilde illustraties. De omslagen van aflevering 2 en aflevering 17 zijn met de hand geschreven; andere afleveringen hebben omslagen in boekdruk. Aflevering 9 bevat originele behangstalen en een stukje stof, met een nietje aan de pagina bevestigd.
Losse nummers van Daele zijn al moeilijk te vinden; complete sets zijn zelden in de handel, ook omdat losse nummers indertijd niet te koop waren.

4. DARGE e.a. (redactie), Pierre Een. Onafhankelijk kultureel tijdschrift. Assebroek, eigen beheer. Jrg. 1, afl. 2-3/4. Jrg. 2, afl. 2 (zomer 1969-nazomer 1970) in drie nummers. Geniet. Gestencild. Plakbandje op omslag aflevering 3.
verkocht
* Drie nummers van dit literaire jongerentijdschrift. De dichter en latere (reis)journalist Darge was hoofdredacteur.

5. DOMBER (redactie), Yves van Kenon. Kenophonisch Maandblad. Amsterdam-Noord (Buiksloterdijk 232), eigen beheer. Afl. 4-7 (november 1960-februari 1961) in vier nummers. Geniet. Gestencild. Geïllustreerd. Aan randen iets gekreukt.
€ 85
* Zeer gevarieerd, behoorlijk melig eenmanstijdschrift van de religieus gepreoccupeerde Yves van Domber, een pseudoniem van C.A.A. Koreman (1929-1994). De zwart-witillustraties, gesigneerd ‘Tideleo’, zijn waarschijnlijk ook van zijn hand. Vol zelfbedachte rubrieken, zoals de ‘Inquisietjes’ (zoekertjes) met ‘Twentenaar z. teenager’, ‘Organist z. Bijzit’, ‘Sherry z. Herry’, enzovoorts.

6. HERSBACH e.a. (redactie), Bobby Vrij-spraak. Gevarieerd informatieblad in vijf talen. (Latere ondertitel: Het blad van de maand. Vóór en dóór gedetineerden). Zonder plaats, eigen beheer. Jrg. 1, afl. 3-5. Jrg. 2, afl. 1, 4-5, 7 (ca. 1973-1974) in 7 nummers. Geniet en losbladig. Gestencild. Geïllustreerd. Enkel scheurtje. Hapje uit achterzijde afl. 4.
verkocht
* Zeer zeldzaam Nederlands gevangenistijdschrift, dat volgens een gefictionaliseerd colofon correspondenten had in vier gevangenissen en gefinancierd werd door het ministerie van Justitie. Bijdragen uit diverse cellen over seks, dromen, praktische zaken (vleeswaren en frisdrankautomaat in de kantine), muziekoptredens, boeken, verslaving en ‘intramurale overpeinzingen’. Geïllustreerd met tekeningen (ook bloot).
‘Abonnementen minimaal 3 maanden lik’.
Geen enkele aflevering in vrijheid gesignaleerd. Niet in Worldcat.

7. LEENE e.a. (redactie), Carlos De Argo-Cahiers. Merelbeke, Hugo Neirinckx. Afl. 1-6 (januari 1972-december 1972) in vijf nummers. Geniet. Gestencild. Enkele hoekjes opkrullend.
verkocht
* Zeldzame, complete set van dit tweemaandelijks ‘tijdschrift voor cultuurdialoog & literatuur’, dat poëzie, proza, polemiek publiceerde van Vlaamse en Nederlandse jongeren. (Tussen 1968 en 1970 was in Antwerpen het ‘literair & artistiek bulletin’ Argo verschenen.)
In de eerste aflevering staat een lang en informatief interview met Hugo Claus door Carlos Leene, evenals aforismen van Geert Grub en een gedicht van Frans Pointl (‘neem me bij de hand’). In aflevering 2 staat wederom een gedicht van Pointl (‘diep in het veen vond men haar’), naast onder meer een interessant artikel van Hugo Neirinckx over moderne bibliofiele letterkunde. Aflevering 3 bestaat geheel uit ‘Paul van Ostaijen. Een psychologisch onderzoek’ van Robert Snoeck. Aan de laatste twee afleveringen droegen o.a. Willy Copmans, Roel van Londersele, Frans Pointl (twee gedichten) en Yves Slabbinck bij.
Bijgevoegd is Interkroniek I. Maandblad voor de kultuurmens en zijn vrienden, een uitgave van Argo-Cahiers, augustus 1973, waarin een gedicht staat van Herman Pieter de Boer.
Tevens bijgevoegd zijn aflevering 1, augustus 1971, en aflevering 7, december 1972, van De Argobladen.

8. ARGO Archief van het tijdschrift Argo – De Argo-Cahiers. Originele correspondentie, typoscripten, redactionele aantekeningen, twee originele afleveringen en een niet-gebruikt omslagontwerp. Handgeschreven en getypte brieven van o.a. Gert Jan Hemmink (20), Jozef Peeters (12), Willy Naegels (7), Carlos Alleene (5), Daniël Van Ryssel (3), Chris Bouchard (3), Eddy van Vliet (2), Leopold M. van den Brande (2), Renier Pannemans (2) en Julien Vangansbeke (1); kopij, waaronder Frans Pointls getypte verhaal ‘Mevrouw Croiden’s laatste cigaret’; doorslagen van brieven van redacteuren; redactionele aantekeningen; twee originele getypte en met de hand geïllustreerde afleveringen; niet-gebruikt omslagontwerp door Julien Vangansbeke. 1967-1972.
€ 450
* Leuk en interessant archief van het tamelijk onbekende Argo. De correspondentie tussen redacteuren en medewerkers maakt de totstandkoming en verspreiding van sommige afleveringen zeer inzichtelijk.
De meeste brieven zijn geschreven door de latere AMO-uitgever Gert Jan Hemmink, die Argo aanmoedigt en zeer uitvoerig schrijft over zijn lectuur en de jacht op boeken (Boon, Claus). Opmerkelijk zijn de expressieve, in drie kleuren inkt geschreven brieven van Willy Naegels. Eddy van Vliet, die in 1968 slechts twee dichtbundels op zijn naam had staan, schrijft Hugo Neirinckx onder meer over een tijdschriftaflevering over Zuid-Afrika. Van Vliet komt in dit archief overigens ook voor in brieven van anderen.
Van Frans Pointl, die in deze jaren allerlei tijdschriften met kopij bestookte, is de eerste versie van een vergeten en mogelijk ongepubliceerd verhaal overgeleverd: ‘Mevrouw Croiden’s laatste cigaret’, 9 bladen typoscript met twee correcties in balpen, geschreven in 1969 en herschreven in december 1970.
Het archief van het Vlaamse Argo berustte al decennia in Nederland. Hugo Neirinckx, redacteur van het eerste uur, stuurde archivalia in delen per post naar Ronald Breugelmans in Leiden, die een grote belangstelling had voor literaire tijdschriften.

9. LOPEZ (redactie), Esteban Van proefschrift tot communiqué. Amsterdam, zonder uitgever. Jrg. 2, afl. 1-11 (december 1956-september 1957) in acht nummers. Geniet. Gestencild. Ruggen verstevigd met tape (zoals bijna altijd). Aan de randen enkele scheurtjes. Enkele nummers iets verweerd. Vouwen in aflevering 5.
€ 200
* Tweede jaargang van López’ maandblad: het heette een jaar lang Proefschrift, maar die naam beviel niet meer. De vierde aflevering verkeert qua titel in limbo (‘van later zorg’), vanaf de vijfde aflevering heet het Vertoning. Met bijdragen van o.a. Gerard den Brabander, Heere Heeresma, Esteban López zelf (toneel, reisbrieven, over ‘het antikwariaat’), Henk J. Meier, Cees Nooteboom, Leo Peters, Nico Scheepmaker, Paul Snoek, Cor B. Vaandrager, Simon Vinkenoog, Hans Wesseling. In aflevering 4 publiceert Jan Arends zijn verhaal ‘De castratie’, maar omdat hij dat als mislukt beschouwt, draagt hij aan de volgende aflevering een geheel herziene versie van het verhaal (als ‘De kastratie’) bij.
Compleet op één nummer na.

10. MARTINEAU e.a. (redactie), Anton Hanekraai. Maandblad Haagsche Academie Club. Den Haag, zonder uitgever. Jrg. 1, afl. 5-10 (oktober 1950-september 1951) in vijf nummers. Geniet. Gestencild. Geïllustreerd in zwart-wit en kleur. Omslag nummer 10 (gemaakt van krantenpapier) op de rug ingescheurd.
verkocht
* Losse nummers van dit obscure tijdschrift van de leerlingenvereniging van de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. De latere kunstenaar Anton Martineau leidde de redactie en leverde ook verschillende bijdragen in woord en beeld. Bevat voorts gedichten (Gerrit Achterberg), beschouwingen, huishoudelijke mededelingen en prijsvragen, zowel van leraren als leerlingen. Voor aflevering 7-8 schreef niemand minder van Paul Schuitema, docent aan de Academie, een tekst van vier pagina’s over kunst en maatschappij.
Alle omslagen en advertenties zijn getekend. Aflevering 10 bevat bovendien een originele inkt-waterverftekening, twee linosneden en tekst in boekdruk.
Niet in Worldcat. Geen andere exemplaren bekend.

11. MEIER (redactie), Henk J. Manuscript. Amsterdam, feature syndicate publicaties [= Henk J. Meier], 1957. Geniet (omslagtekening ‘Torreba’). 8 (= 20) p. Gestencild in een oplage van 50 exemplaren. 1e druk.
€ 50
* Tijdschrift of eerste aflevering in een ‘reeks omvattende onuitgegeven manuscripten van jonge – hoofdzakelijk Nederlandse – schrijvers’. Vervolgafleveringen zijn nooit verschenen. In dit nummer staat enkel proza van Meier zelf, uit de jaren 1955 en 1956.

12. POINTL e.a. (redactie), Frans Debutant. Literair maandblad waarin jonge dichters publiceren. Amsterdam, Algemeen Amsterdam Kopieerbedrijf Leo Matla. Jrg. 1, afl. 1, 3-4 (oktober/november 1959-maart 1960) in drie nummers. Geniet. Gestencild. Wat verbruind. Afl. 3 en 4 gevouwen geweest.
verkocht
* Drie (van de totaal slechts vijf verschenen) nummers van dit schaarse tijdschrift. De hoofdredactie was in handen van B. Renardel de Lavalette en Frans Pointl, hun beider adressen worden gegeven voor het inzenden van kopij. Met bijdragen van o.a. Jack Feenstra, Leo Former, Martin Hartkamp, Bunny Kelk. De jonge Pointl droeg zelf veel gedichten bij. Staat onder het colofon van het eerste nummer nog het gironummer van Pointl voor ‘eventuele donaties’, in het laatste nummer vraagt hij onder zijn adres: ‘WIE zou de Debutant-redaktie een bruikbare schrijfmachine kunnen schenken? Wij hebben hieraan dringend behoefte!!!’
‘Het blad deed weinig van zich spreken en had niet de pretentie, een bepaalde stroming te vertegenwoordigen. ’t Is vrijwel onbemerkt en onbeweend verdwenen.’ (Wim Zaal)

13. POINTL e.a. (redactie), Frans Dimdom. Een verzameling niutanistische poëzie en proza. (Latere ondertitel: Algemeen kultureel periodiek). Amsterdam/ Heide (België), eigen beheer. Afl. 2, 5-6, 8-11 (1959-1961) in 7 nummers. Geniet. Afl. 2, 5 en 6 gevouwen en geperforeerd. Afl. 11 verschoten en gevlekt op omslag. Met prospectus.
verkocht
* Belgisch-Nederlands tijdschrift onder redactie van Jack Feenstra, Els Geesink, Jan van Dusse, Frans Pointl en (vertegenwoordiger voor ‘Zuid-Nederland’) Geert Pijnenburg alias Geert Grub. Veel bijdragen van de redacteuren, maar ook van Martin Hartkamp, Steven Membrecht, Jan Oerlemans en Guus Dijkhuizen. Van Pointl is in deze nummers veel poëzie te vinden, evenals een verhaal, getiteld ‘de brug’.
Vanaf de achtste aflevering niet gestencild, maar gedrukt.

14. REVE e.a., Gerard Koprol. Amsterdam, eigen beheer. Afl. 1-5 (januari 1977-winter 1980) in 5 nummers. Garenloos. Gestencild. Geïllustreerd. Voorzijde omslag afl. 4 ontbreekt.
verkocht
* Complete set van dit ambitieuze, literair-culturele jongerentijdschrift. Bijdragen van o.a. Bernlef, Alfred van Cleef, Heere Heeresma, Guus Luijters, Rob Schouten, René Stoute, Aleid Truijens en Simon Vinkenoog. Tekeningen van Peter Klashorst en Oey Tjeng Sit.
In aflevering 2 staan liedjes van Hans Dorrestijn. In aflevering 3 schrijft Jan Cremer over hondenvoer. Van Gerard Reve staan in aflevering 4 twee ‘vergeten’ gedichten, volgens een bijschrift overgenomen uit de in juni 1978 in een oplage van tien stuks verschenen Zes vergeten gedichten. In de slotaflevering staan nog vier gedichten van Reve, met een verhandeling erbij van Rik Planting.

15. SCHERMER e.a., P.J. Projecten. Automatische teksten. Gedichten. Surrealistische Kahiers No. 3. Amsterdam, eigen beheer. Afl. 3 (herfst 1971). Geniet. Gestencild en gezeefdrukt in een oplage van 75 genummerde exemplaren. Geïllustreerd in kleur.
€ 35
* Losse aflevering van dit experimentele tijdschrift. Ook de surrealist Her de Vries zat in de redactie van deze cahiers. Eerder waren er twee nummers verschenen; dit is het laatste nummer.

16. SCHIPPER e.a. (redactie), Huug Lekker. Produit de Pays-Bah. Tijdschrift voor de critische consument. Den Haag, eigen beheer. Jrg. 1, afl. 1 (ca. 1981). Geniet, rug overplakt met linnen. Gestencild of gefotokopieerd. Rijk geïllustreerd. Kreukjes.
verkocht
* Eerste (en enige?) aflevering van dit artistieke tijdschrift, gemaakt door studenten aan de Haagse kunstacademie (Jozien Struik, Marry Zonneveld, Pieter Cramer, Huug Schipper). Veel collages.

17. VERHOEVEN e.a. (redactie), Paul Kaf (t). Leiden, zonder uitgever. Afl. 3-6, 8-12½ (mei/juni 1958-[1962) in negen nummers. Geniet. Gestencild. Geïllustreerd in zwart-wit. Naam op omslag aflevering 6.
€ 450
* Leuke set van dit Leids avant-gardistisch jongerentijdschrift, waaraan allerlei toekomstige grootheden bijdroegen: dichter en biograaf-in-spe Wim Hazeu, de latere museumdirecteur Rudi Fuchs en filmregisseur-in-wording Paul Verhoeven (hij illustreerde het omslag van aflevering 3 en maakte twee tekeningen voor aflevering 5). Volgens Verhoeven-biograaf Rob Scheers was de student Verhoeven een welkome versterking voor de Kaf(t)-redactie, omdat hij zoveel wist van film en de Franse cultuur.
Geen exemplaren buiten Nederland.

Informatie

Dit bericht is geplaatst op 1 februari 2019 door in NIEUWSBRIEF.

Contact

antiquariaat Fokas Holthuis
Daal en Bergselaan 78
2565 AG Den Haag
+31 70 346 6020
fokas@fokas.nl

English

Statistieken

  • 338.226 bezoeken

Copyright © 2007-2018 antiquariaat Fokas Holthuis

%d bloggers liken dit: